Corona-verdriet en rouw

Manu Keirse, de Vlaamse rouwexpert gaat in op het gemis op gemis voor die families die met het sterven van een dierbare worden geconfronteerd.

Corona-verdriet en rouw

Corona-verdriet & rouw

Manu Keirse, de Vlaamse rouwexpert gaat in op het gemis op gemis voor die families die met het sterven van een dierbare worden geconfronteerd.

“Je kan je ouders in woonzorgcentra of thuis niet gaan opzoeken, maar de dood wacht niet tot de maatregelen voorbij zijn. Mensen missen laatste momenten van samenzijn. Deze komen nooit meer terug. De herinnering aan die laatste momenten van het leven blijven nabestaanden een leven lang bij en hebben vaak een bijzondere betekenis.

Afscheidsvieringen
Afscheidsvieringen worden uitgesteld of in beperkte kring georganiseerd. Er mogen maximum twintig nabije familieleden aanwezig zijn en ze moeten voldoende afstand van elkaar houden. Wie sluit je uit? Hoe kan je je persoonlijk meeleven vormgeven vanop twee meter afstand?  Een uitvaart in intieme kring gebeurt anders ook, maar dan op uitdrukkelijke wens van de familie of de overledene. Een afscheidsviering is nu juist een maatschappelijk gebeuren, een ritueel dat in alle culturen bestaat. De betekenis ervan is om persoonlijk verdriet een publieke erkenning te geven. Het is een eerste stap naar nieuwe verbondenheid en het vergemakkelijkt de verdere contacten. Je moet die stap niet alleen zetten, maar je bent een schakel in een gemeenschappelijk gebeuren. Het is een kans om je emoties te delen met anderen. Rouwen is een sociaal gebeuren.

En daarnaast heb je de mensen waarvan een kind, of hun partner is gestorven voor de start van de quarantaine.  Een vrouw die vijf weken geleden haar partner heeft begraven en nu met haar vier kinderen aan het huis is gekluisterd. Ze moeten het alleen zien te beredderen zonder de steun en de warmte van hun vrienden- of familiekring.

Is solidariteit hier niet het adequate antwoord. Het is reeds op gang gekomen door overheidssteun aan bedrijven en door een soepele toepassing van door de overheid van quota die bepaalde voorzieningen moeten halen om hun erkenning niet te verliezen. Bij de bevolking is het dagelijks applaus voor de mensen in de zorg ook een maatschappelijk ritueel. Mensen naaien thuis vanuit lakens mondmaskers om bij te springen.

Suggestie om iets te betekenen
Maar hier een bijkomende suggestie om iets te betekenen voor mensen die met hun verdriet in het isolement dreigen terecht te komen: Schrijf een brief naar een familie in rouw of voor de digitale generatie post iets op de sociale media. Wat kan je schrijven? Enkele herinneringen aan de persoon die is overleden, kwaliteiten en kenmerken die je waardeert, zoals zijn moed, zijn inzet, zijn integriteit. Ook de manier waarop hij zich heeft geëngageerd in verschillende initiatieven. Een moment of een daad die je waardeert, iets over hoe je respect en je genegenheid zijn gegroeid, hoe deze persoon je leven heeft geraakt of beïnvloed. Het doet goed te lezen dat je dierbare geliefd is en gewaardeerd wordt.

Vermeld wat je bij de rouwende waardeert. Wanneer een dierbare sterft, voel je je vaak zo overweldigd dat je aan je eigen capaciteiten begint te twijfelen. In rouw is het soms moeilijk om van jezelf te houden en jezelf te waarderen. Uitdrukkelijk je persoonlijke capaciteiten neergeschreven zien, doet goed. Schrijf over hoeveel waardering je hebt voor de zorgende manier waarop ze er waren tijdens de laatste periode. Het versterkt je boodschap als je ook een positieve appreciatie kunt uitdrukken die je uit de mond van de overledene hebt gehoord.

Voor de afscheidsvieringen die naar een latere datum zijn verplaatst kan je vragen dat elke aanwezige een herinnering aan de persoon in een gesloten omslag meebrengt en in een mandje legt. De familie kan er dagelijks een lezen. Het gevoel van gemis aan direct contact in de eerste dagen kan op die manier plaats ruimen voor een duurzame verbondenheid.

In China, waar de corona ontstond, hebben ze eenzelfde letterteken voor crisis en kans. Wellicht kunnen uit deze crisis ook nieuwe kansen ontstaan.

Manu Keirse
Emeritus-hoogleraar verlies KU Leuven
Docent Gezinswetenschappen ODISEE”

Gepubliceerd in BPSW (Beroepsvereniging van professionals in sociaal werk)

 

« Terug naar overzicht

Ingrid Berns Uitvaart- & Nazorg

  • Zorg met hart en ziel Zorg met hart en ziel
  • Transparante werkwijze Transparante werkwijze
  • Betrouwbare partnerbedrijven Betrouwbare partnerbedrijven
  • Van rouwkaart tot uitvaart Van rouwkaart tot uitvaart